۱۳۹۴ شنبه ۵ ارديبهشت  - 2015 4 Saturday
آرشیو خبر آمار بازدید: 315 کد مطلب: 1592  

نقد کتاب تبریز و پیرامون آن

۱۳۹۳ سه شنبه ۲۹ مهر ساعت 01:29


در روزهای اخیر در سایت های متعدّد خبری از جمله آناج، رسا، تی نیوز، سخن شهردار، چاپارک، تسنیم و ... خبر مراسم پر طمطراق معرفی کتاب شناسنامة تبریز و پیرامون را مطالعه کردم که بخشی از آن را عیناً در اینجا نقل می کنم:

 «به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در تبریز، کتاب «شناسنامه تبریز و پیرامون» نوشته علی پولاد اثر فاخر و ارزشمندی دیگر در راستای شناساندن تاریخ، مفاخر، محلات و نقش کهن‌شهر تبریز در تاریخ کشور به عنوان نخستین پایتخت جهان تشیع، با حضور جمعی از مسؤولان ‌رونمایی شد. بنابر این گزارش، اثر نفیس «شناسنامه تبریز و پیرامون» شامل 580 تصویر مؤثر و 550  موضوع محوری در چهار زبان مختلف است که پس از پنج سال تلاش گروهی، به همت علی پولاد به زیور طبع آراسته شده و هم اکنون در اختیار علاقه‌مندان به حوزه نشر و تاریخ آذربایجان و تبریز است.»

با تلاش فراوان توانستم این کتاب را توسّط یکی از دوستان دیرینم به دست آورم. کتابی بسیار زیبا با شکل و شمایلی آراسته بود  که ابهت نامش مرا بر آن داشت تا فی الفور اقدام به مطالعة آن نمایم. حقیقت این است که در نگاه اوّل بسیار مورد پسندم قرار گرفت امّا افسوس که با تورّق آن پی بردم این همه زیور و زینت اغلب آرایندة مطالبی غیر مستند شده است.

ابتدا طبق اصول نقد قصد دارم نکات مثبت این کتاب را بیان نموده سپس به ذکر مواردی جهت ارتقای کیفی آن در چاپ های بعدی بپردازم.

  • تلاش مؤلّف - با این که سالیان سال دور از وطن به سر می برند - برای شناساندن شهر خود و احساس مسئولیّت در برابر زادگاه خویش قابل تحسین است.
  • این کتاب دارای تصاویر بسیار جالب توجهی است که نشانگر ذوق مؤلف کتاب و توانمندی عکاسان آن می باشد.
  • بخش تاریخ، اطّلاعاتی هرچند مختصر اما قابل قبول برای خوانندگان عامی ارائه می دهد.
  • بخش معماری دارای مطالب جدید و جالب توجه است. باید اعتراف نمایم که بنده و به گمانم تعداد کثیری از خوانندگان این کتاب از قدرت و هنر معماران تبریزی چه در داخل و چه در خارج کشور بی اطلاع بودیم.

اینجانب ضمن قدردانی از مؤلّف که سعی داشته اند تبریز و پیرامون را به تبریزیان و پیرامونیان و شاید سایر هم وطنان بشناسانند، نظر انتقادی خود را با بازگویی نکات نه چندان مثبت این کتاب به شرح زیر اعلام می دارم:

  • از مؤلّف محترم سؤال می کنم که چرا ارجاعات مطالب کتاب را در پانویس نیاورده اند؟!

تا جایی که من می دانم ارجاع دادن متن هایی که از خود نویسنده نیست و از منابع دیگر برداشت شده است، ضروری است و برداشت از متنی بدون ذکر نشانی آن، نه تنها موجب تنزّل ارزش و اعتبار کتاب می شود بلکه سرقت ادبی به شمار می رود و اصولاً باید پیگرد قانونی داشته باشد.

  • تصاویر کتاب هایی که گویا به جای پانویس در کنار مطالب آورده اند، با متن سنخیّت ندارند. در چند مورد، کتابی را که در تصویر آمده با متنِ کنار آن مقایسه کردم - و صدالبته با متحمّل شدن زحمت فراوان و صرف وقت زیاد چرا که برای مقایسه باید کلّ کتاب را بررسی می کردم - امّا نشانی از آن متن و جملات در کتابی که تصویرش آمده است، نیافتم.
  • از آنجایی که اهل مطالعه هستم و مدام با اینترنت سر و کار دارم، بسیاری از مطالب کتاب به چشمم آشنا آمد و نبود ارجاعات در کتاب موجب شد برخی از مطالب را به طور تصادفی انتخاب و در اینترنت جستجو کنم که متأسفانه متوجّه شدم، بخش عمدة مطالب کتاب از اینترنت برداشت شده است. اگرچه مطالب،  ویرایش و ردّ پاهای محسوس از بین برده شده با این حال با تدقیق و تعمّق مشخص می شود که مطالب با اختلاف جزئی در سایت های مختلف از جمله ویکی پدیا سال هاست که موجود است.  

برای اثبات این ادّعا عنوان چند تیتر را که در اینترنت بررسی کردم با ذکر صفحة آن در کتاب مورد بحث و نیز نشانی سایت اینترنتی برداشت شده، بازگو می نمایم:

  • زرتشت (ص69 کتاب) برداشت از http://fa.wikipedia.org
  • زینب پاشا ( ص 114 کتاب) برداشت از jahannews.comو سایر سایت ها
  • سنگ نبشته سیغیندل ( ص 67 کتاب) از vista.ir و http://fa.wikipedia.org
  • سنگ نبشته نشتبان (ص68 کتاب) از http://torastmigi.blogfa.com و سایر سایت ها
  • زین العابدین مراغه ای (ص117 کتاب) از http://fa.wikipedia.org
  • حسن پیرنیا (ص119 کتاب) از http://fa.wikipedia.org
  • فتحعلی خان خویسکی (ص 120 کتاب) از http://www.donboli.info
  • محمد ساعد مراغه ای (ص 122 کتاب) از http://fa.wikipedia.org
  • صفی الدین ارموی (ص 144 کتاب) از http://www.azsut.blogfa.com
  • ورنی بافی (ص 230 کتاب) از http://www.mirjalalmousavi.ir
  • برج خلعت پوشان (ص 350 کتاب) از http://forum.saramad.ir
  • شمس العماره (ص 354 کتاب) از http://fa.wikipedia.org
  • حمام نوبر (ص403 کتاب) از http://cenlibel.blogfa.com
  • یادمان شهدا ( ص370 کتاب) از http://fa.wikipedia.org

* موارد متعدد دیگری را با ذکر نشانی مأخذ اینترنتی می توانم ذکر کنم که جهت پرهیز از اتلاف وقت خود و خوانندگان محترم، صرف نظر می نمایم.

سؤال بنده از مؤلّف محترم این است که آیا بهتر نبود به جای وسعت بخشیدن به تحقیق و انتخاب نام نه چندان بامسمّای شناسنامة تبریز و پیرامون برای کتاب خود، کمی دقت نظر به خرج می دادند و مطالب را از منابع معتبر استخراج می کردند و دامنة تحقیقشان را محدودتر کرده، مطالبشان را مستندتر ارائه می دادند تا چنگی به دل خوانندگان فرهیخته و اهل فرهنگ و اندیشمندان بزند؟

به نظر می رسد بیشترین توجّه مؤلّف - البته بهتر است به جای مؤلّف از واژة گردآورنده، استفاده کنم - به ظاهرآرایی و کمیّت کتاب بوده تا مفاهیم و کیفیّت آن.

چاپ و نشر این گونه کتاب ها با صرف هزینه های بالا و آرایش بیش از حد ظاهر کتاب و تبلیغ رسانه ای و وصف های خارج از اندازه موجب می شود در حق محقّقان و نویسندگانی که سال ها عمر ارزشمند خود را صرف تحقیق در علوم گوناگون می کنند و آثار خود را با ذکر مستندات و ارجاعات دقیق، علمی و منطقی به چاپ می رسانند، اجحاف بزرگی باشد.

امید است مسئولان فرهنگی بیش ار پیش با بهره گیری از کارشناسان خبره و کاردان، در اعطای مجوّز چاپ و نشر کتاب ها دقت نظر بیشتر و منطقی تری مبذول دارند.

برای گردآورندة محترم این کتاب که شاید هزینة میلیونی برایشان دربرداشته است، آرزوی سلامتی و توفیقات روزافزون دارم و امیدوارم پاسخ سؤالاتم را به طور رسانه­ای از جانب ایشان دریافت دارم.

آنچه نگاشته شد با حسن نیّت تمام بود و امید است گردآورندة محترم هم با حسن نظر، پاسخی بر عرایضم ارائه دهند.



رسول شفيع : باعرض سلام،نويسنده محترم يامحترمه اين پاراگراف ونقاد يا نقاده ماهر،خوب بود جنابعالي نيز نسبت به معرفي خودتان باذكر نام مربوطه اقدام مينموديد تاخوانندگان محترم كتاب وكاربران محترم سايت ازحسن نظرياخداي ناكرده ازسوءنظرجنابعالي مطلع ميشدندوبامطالعه عميق تروهوشمندانه كتاب به صحت ودرستي مطالب ارائه شده دركتاب پي ميبردند،منابع اينترنتي هم كه شمااشاره كرديدوآدرس سايت هايي كه براي كاربران ارائه ميدهيد اول اينكه سايتهايي رسمي وموردتاييدهيچ نهادعلمي داخلي وهيچ سازمان دولتي نيستندومنابع مورد اطمينان وقابل استنادي نيستند ودوم اينكه ازكجامعلوم كه همين سايت هايي كه استنادمينماييد ازكتاب مذبور كپي برداري نكرده باشنددرضمن ازارائه نظرات مثبت شماهم متشكريم
رسول شفيع : باعرض سلام،نويسنده محترم يامحترمه اين پاراگراف ونقاد يا نقاده ماهر،خوب بود جنابعالي نيز نسبت به معرفي خودتان باذكر نام مربوطه اقدام مينموديد تاخوانندگان محترم كتاب وكاربران محترم سايت ازحسن نظرياخداي ناكرده ازسوءنظرجنابعالي مطلع ميشدندوبامطالعه عميق تروهوشمندانه كتاب به صحت ودرستي مطالب ارائه شده دركتاب پي ميبردند،منابع اينترنتي هم كه شمااشاره كرديدوآدرس سايت هايي كه براي كاربران ارائه ميدهيد اول اينكه سايتهايي رسمي وموردتاييدهيچ نهادعلمي داخلي وهيچ سازمان دولتي نيستندومنابع مورد اطمينان وقابل استنادي نيستند ودوم اينكه ازكجامعلوم كه همين سايت هايي كه استنادمينماييد ازكتاب مذبور كپي برداري نكرده باشنددرضمن ازارائه نظرات مثبت شماهم متشكريم
جعفر : با سلام دیروز معرفی این کتاب در تهران توسط نویسنده کتاب بود و این کتاب گرانقیمت حدودا 5000 جلد بطور رایگان پخش شده .
نظر شما
نام :
پست الکترونیکی :
نظر شما :